Werkweek en werkgeluk. Wat is de invloed van een kortere werkweek? NRC Interview

Werkweek en werkgeluk? NRC journalist Sara Madou deed er onderzoek naar en interviewde Veronique Kilian over de invloed van een kortere werkweek op het werkgeluk. Lees hier het artikel.

Klaar met 40 uur per week: ‘Ze hebben het wel geprobeerd, hoor, mijn uren op te schroeven’

Buffelen voor de baas, en met al die personeelstekorten ook nog zo lang mogelijk? Steeds meer mensen houden het voor gezien; ze kiezen voor een kortere werkweek.

Minder dan 40 uur werken

Ouders die meer tijd met hun opgroeiende kinderen willen doorbrengen. Mensen met een hobby waar ze zich vol op gaan storten. Maar ook: in de tijd die vrijkomt een eigen onderneming opzetten. En meer vrije tijd om gewoon even helemaal niks te doen, vanwege een overdosis aan prikkels.

Er zijn nogal wat redenen om minder dan veertig uur per week in dienstverband te werken. Of het nu gaat om een 32-urige werkweek, om de week vier in plaats van vijf dagen werken, of 36 uur in vier dagen stoppen.

Steeds minder Nederlandse werknemers kiezen voor een volle werkweek, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Met name mannen in vaste dienst zijn minder gaan werken. In 2003 werkte 80 procent van hen voltijds, in 2020 nog 71 procent. Leeftijd en opleidingsniveau maken geen wezenlijk verschil. Van de vrouwen in vaste dienst had in 2003 een kwart een volle baan, en dat is sindsdien niet wezenlijk veranderd.

Werving lastiger

Voor de personeelswerving is het lastig dat mensen vaker kiezen voor deeltijdbanen. Dat zegt Martine de Kluis van het Amsterdamse bureau Pdf personeelsdiensten: „Ik kan bijna niemand meer vinden die openstaat voor een veertigurige werkweek. In de 25 jaar dat ik dit werk doe, heb ik nog nooit meegemaakt dat het zo uitdagend was fulltime functies in te vullen.”

Of ze nu op zoek is voor een juwelier of voor een grote multinational: in alle sectoren lopen werkgevers ertegenaan. De Kluis: „Benader ik iemand voor een openstaande fulltime vacature, dan is tegenwoordig de standaardvraag: kan het ook in minder uren?”

Ze spoort haar klanten dan ook aan flexibeler te worden. „Wordt een veertigurig contract bij me neergelegd, dan ga ik vaak het gesprek met zo’n werkgever aan. Kan dit aangepast worden als de perfecte persoon wordt gevonden? Of zijn de uren flexibel in te delen? Is het bijvoorbeeld mogelijk ’s avonds of in het weekend te werken? Je ziet dat zelfs de meest rigide, ouderwetse werkgevers er niet meer omheen kunnen als ze in deze markt hun vacatures nog willen vervullen.”

Cyclisch karakter

Volgens arbeidsmarktexpert Wiemer Salverda, emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, is de fulltime werkweek al langer aan verandering onderhevig. „Waar het lange tijd 40 uur betrof, is het steeds vaker 36 uur.” Wel ziet hij dat de gewenste arbeidsduur een cyclisch karakter heeft. „Het is afhankelijk van de economische situatie. Gaat het goed, zoals nu, dan zien we een groeiend percentage werknemers dat minder uren wil werken, bijvoorbeeld vanwege hoge werkdruk. Ligt de arbeidsmarkt op zijn gat en is men allang blij dat er werk is, dan groeit juist het aantal mensen dat meer uren wil werken.”

Door het huidige vacatureoverschot kan een werknemer zich gesterkt voelen minder uren te vragen. Salverda: „Juridisch gezien heeft iedereen het recht dit aan te geven, maar bij een tekort aan vacatures is dit lastiger. Als het nodig is, kan je nu in de meeste gevallen wel snel een andere goede baan vinden.”

Werkgeluk

Wat doet die werknemer met z’n extra tijd als het gelukt is het aantal contracturen terug te draaien? Er zijn grofweg twee varianten: ze beginnen een eigen bedrijf in die ‘vrije’ tijd, naast de vaste baan, of ze hebben écht vrij.

Veronique Kilian, auteur van boeken over werkgeluk en personeelscoach, hoort van mensen die ze begeleidt dat die het meeste geluk vinden in de privésfeer. „Werk heeft daar vaak niks mee te maken.”

Minder dagen werken kan dus bijdragen aan meer geluksmomenten, aldus Kilian. Maar daar past een kanttekening bij. „Dit werkt niet als je vijf dagen werk in vier dagen probeert te proppen. Het werk moet ook écht in minder uren afgerond kunnen worden. Kom je na je vrije dag weer op kantoor en moet je dubbel zo hard aan de slag om het in te halen, dan schiet het niet op.”

Voldoende herstel is van belang, vindt Kilian. „Door de personeelstekorten is de werkdruk hoog. Mensen gaan maar door en kunnen hun verantwoordelijkheden moeilijk loslaten, ook niet als ze vrij zijn. Daardoor hebben ze onvoldoende ruimte om echt te ontspannen.”

Volgens haar wordt ontspannen te vaak verward met luieren. „Ontspannen heeft niks te maken met gebrek aan focus of energie, maar brengt je naar een andere hersengolflengte. Daardoor kan je opladen, heb je minder stress én word je creatiever. Ook op je werk.”

 

Lees hier het hele artikel over Werkgeluk met een kortere werkweek