Betekenisvol ondernemen is meer dan een trend; het is een beweging die organisaties én mensen uitnodigt om te bouwen aan een economie die niet draait om winst, maar om waarde. Een economie waarin welzijn, verbondenheid en menselijke groei de maatstaf zijn.
In het Handboek betekenisvol ondernemen, met de veelzeggende ondertitel Het gat in de maatschappij (als alternatief voor Het gat in de markt), beschrijven Kees Klomp e.a. hoe ondernemers kunnen bijdragen aan deze betekeniseconomie. Het boek is een inspirerende handleiding voor wie het verschil wil maken van binnenuit.
Ik pakte dit handboek erbij en haalde er handvatten uit voor je.
Betekenisvol ondernemen in 2 delen
Het handboek betekenisvol ondernemen bestaat uit twee delen. Deel 1 is handig als je inspirerende voorbeelden wilt lezen over ondernemingen die al geslaagd zijn in betekenisvol ondernemen. Deel 2 gaat over het Canvas: een praktisch hulpmiddel om stap voor stap inzicht te krijgen in de bouwstenen van een betekenisvolle onderneming. En dat begint bij de mens zelf.
Het eerste onderdeel van het Canvas richt zich op Identiteit – want betekenisvol ondernemen start bij zelfinzicht. Wie ben jij? Hoe omschrijf jij je principes, persoonlijkheid, potentieel, passie en patronen? Kortom, de 5 P’s.
In deze blog help ik je om dat jouw canvas voor betekenisvol ondernemen in te vullen, met inzichten uit mijn praktijk als trainer en coach in Persoonlijk Leiderschap en mijn boek Coachen naar de kern: de magie van transformatie.
Het 5P Canvas voor betekenisvol ondernemen – van principes tot patronen
Principes
Wat drijft je écht in je werk en leven? Principes gaan over wat we wezenlijk belangrijk vinden. Je kunt ze zien als persoonlijke gedragsregels: richtingaanwijzers voor hoe je wilt handelen en leven. Als je in overlevingsgedrag zit, pas je onbewust principes toe als: ik moet continue presteren om aardig gevonden te worden; ik moet steeds hard(er) werken om erkenning te krijgen. Als je jouw overlevingsgedrag kan transformeren, ontstaan er vanzelf andere principes waar je naar gaat leven. Principes als: als ik mijn grenzen aangeef en goed voor mezelf zorg, is dit op de lange duur goed voor mezelf en anderen.
Ooit kwam een coachee bij mij huilend aan tafel. Ze zag het werk niet meer zitten. Een van de factoren die een rol speelde, was dat ze als principe hanteerde: ‘Je wordt betaald om te werken.’ Omdat ik wist dat haar baas (mijn opdrachtgever) haar werkgeluk toewenste, hebben we tijdens de coaching die zin veranderd in de richtlijn:
‘Je wordt betaald om te werken aan je werkgeluk.’
In de masterclass Persoonlijk Leiderschap dat ik gaf aan een business universiteit, maakten we een onderscheid tussen principes en waarden. In het Handboek Betekeniseconomie wordt het begrip principes wel genoemd, maar er wordt geen onderscheid gemaakt tussen principes en waarden.
Hoe maak je dit onderscheid? Met betekenisvol ondernemen draag je bij aan een economie met als richtlijn dat we een economie bouwen waarin de mens kan floreren in het werk. In het verlengde daarvan is Coachen naar de kern: de magie van transformatie gericht op floreren op de werkvloer. Floreren is dus een centrale waarde. Coachen naar de kern gaat over het terugvinden van je kern, je essentie. Om die essentie te kunnen ervaren, is bewustzijn van je overlevingsstrategieën belangrijk. Het transformeren van overlevingsgedrag is een cruciale stap om weer contact te maken met je authentieke zelf. Leven vanuit je essentie is daarmee een richtlijn die leidt naar floreren.
Het begrip Betekeniseconomie verwijst naar betekenisgeving als waarde. Doordat de teams en coachees die ik begeleid leren floreren door middel van coaching, draag ik bij aan betekenis — en daarmee aan de kern van de betekeniseconomie.
Een ander belangrijk principe voor mij is dat geluk trainbaar is. In Geluk op het werk? Train je gelukscompetenties! beschreef ik verschillende geluksvaardigheden, waaronder de gelukscompetentie Betekenisgeving.
Ook het Handboek Betekeniseconomie spreekt van geluksvaardigheden die je helpen jouw geluksniveau naar een hoger niveau te tillen.
Je kunt ook een overzicht maken van je eigen waarden. Terugkijkend naar wat ik tijdens de Masterclass Persoonlijk Leiderschap gaf als voorbeelden, merk ik nu dat deze waarden nog steeds de basis vormen van mijn werk en dat ze sterk resoneren in Coachen naar de kern:
- Hartsverbinding;
- Conflicthealing;
- Overvloed delen;
- Interconnectedness;
- Flow;
- Vitaliteit;
- Essentie;
- Zelfontplooiing;
- Purpose;
- Greatness;
- Excellence;
- Gezelligheid.
Kees Klomp verwijst regelmatig in zijn podcast naar Interconnectedness. Hij spreekt zelfs van ‘interviduen’ als alternatief van het woord ‘individuen’.
Persoonlijkheid
Als specialist in persoonlijkheidstypologie maak ik gebruik van een breed scala aan testen. Welke test ik inzet bij individuele coaching of teamcoaching hangt af van de leerdoelen. Daarnaast gebruik ik testen in mijn rol als assessor en combineer ik de testuitslagen tot één samenhangende rapportage. De kunst is om de verbanden te zien tussen de uitkomsten, zodat er een goed onderbouwd en betekenisvol profiel ontstaat.
Het mooiste moment is wanneer een rapportage woorden geeft aan wie iemand diep van binnen is. Het bevestigt wat je van nature al doet, wat je leuk vindt en waar je energie van krijgt.
De testen die ik het meest gebruik zijn de AEM-Cube, de uitgebreide Big Five, de MBTI, het Enneagram, Spiral Dynamics, de leerstijlen van Kolb, de Thomas-Kilmann-test, het model van Quinn en een verdieping op de Big Five.
Potentieel
Het Handboek Betekenisvol ondernemen beschrijft potentieel vanuit drie domeinen: hart, hoofd en handen. Ook in Coachen naar de kern werk ik met deze drie gebieden, maar ik verbind ze met een taoïstisch perspectief. In de taoïstische traditie worden hart, hoofd en buik gezien als drie energiecentra: de bovenste, middelste en onderste tantien.
De onderste tantien, in de buik, staat voor levenskracht en vitaliteit. De middelste, in het hart, symboliseert warmte, hechting en verbinding. De bovenste, in het hoofd, vertegenwoordigt de inspiratiekracht van de ziel. Wanneer deze drie energiecentra op elkaar afgestemd zijn, ga je werken vanuit hart en ziel. In mijn coaching werk ik daarom altijd met alle drie de centra om je te helpen overlevingsgedrag te transformeren zodat diepgaande verandering kan beklijven.
Passie
Een van mijn passies ontdekte ik toen ik trainde bij een school voor Chinese vechtsport, waar ik kennismaakte met de kunst van tai chi met het Shaolin Kung Fu-zwaard. Een andere passie is spreken op het podium en mijn boodschap delen met publiek. Het uiteindelijke duwtje in de rug kwam toen ik in een test las dat optreden op het podium een wezenlijk onderdeel van mij is. Dat inzicht gaf me de moed om de stoute schoenen aan te trekken en eenmaal per jaar een theatershow te geven.
Daarbij kon ik nog een andere passie verweven, namelijk cabaret. Bij cabaret is het de kunst om moeilijke onderwerpen met lichtheid en humor over de bühne te brengen. Zo ontstonden de achtereenvolgende theatercolleges:
- Gelukkig worden we oud (Toonzaal, Den Bosch, 2023),
- De kunst van het liefhebben (Theater ‘t Slot, Zeist, 2024),
- De vechtkunst van liefhebben en samenwerken (Beneluxtheater, Berlicum, 2025) en
- ScherpZicht (Theater De Bussel, Oosterhout, 2026).
Zo worden het voorstellingen waarin inspiratie, herkenning en een glimlach samenkomen.
Patronen
Het Handboek betekenisvol ondernemen beschouwt patronen als het laatste onderdeel om zelfinzicht te verwerven. In Coachen naar de kern heb ik de overlevingspatronen beschreven die je kunt transformeren op weg naar je beste zelf.
Overlevingsgedrag voelt vertrouwd, maar sluit je af van wie je in wezen bent. Zolang de onderliggende pijn niet verwerkt is, blijft het gedrag zich herhalen op de werkvloer. En hoewel we op het werk geen therapie doen, zijn de gevolgen wel voelbaar.
Wanneer een volwassene als kind structureel niet kreeg wat het emotioneel nodig had, ontstaat wat ik subtiel trauma noem. Het gaat niet om grote, wereldschokkende gebeurtenissen, maar om structureel herhaalde ervaringen van emotioneel gemis of tekort, die diep genoeg ingrijpen om overlevingsgedrag te ontwikkelen.
Door het subtiele trauma te transformeren en tegelijkertijd nieuw gedrag aan te leren waardoor overlevingsstrategieën niet langer nodig zijn, ontstaat er ruimte om te floreren. Wanneer je het overlevingsgedrag overstijgt, komt de kern van wie je werkelijk bent opnieuw tot leven. Je komt als het ware in de flow. Je gaat floreren. In Coachen naar de kern vind je meerdere voorbeelden van mensen die zijn gaan floreren.
Op basis van literatuur, gevolgde opleidingen en mijn praktijkervaring heb ik zes nieuwe archetypen ontwikkeld die de transformatie zichtbaar maken. Elk archetype vertegenwoordigt de beste versie van iemand die de eigen karakterstructuur als overlevingsmechanisme overstijgt. Ik heb het hieronder voor je in een overzicht gezet.
| Karakterstructuur | Helende beweging | Archetype |
| De Teruggetrokken Overlever | Van teruggetrokken en timide naar aanwezig met impact | De Volle Levensliefhebber |
| De Tekortkomende Overlever | Van handelen en denken vanuit tekort naar bijdragen in overvloed | De Vervulde Overvloedsontwerper |
| De Samen-Overlever | Van ongezonde symbiose naar gezonde autonomie en verbinding | De Happy One |
| De Gehoorzame Overlever | Van passief verzet en onderdrukte boosheid naar regie over werkgeluk | De Gelukkige Bevrijder |
| De Bevroren Overlever | Van onpersoonlijke perfectionist naar creatieve expressie | De Liefdesalchemist |
| De Boven-machtige Overlever | Van opschepperig en arrogant naar kwetsbaar en open | De Ontwapenende Krijger |
Betekenisvol ondernemen begint bij zelfkennis, maar krijgt pas echt vorm wanneer je van inzicht naar actie gaat. Door het invullen van het Canvas en het onderzoeken van je principes, persoonlijkheid, potentieel, passie en patronen, ontstaat een helder beeld van wie jij bent en wat jij de wereld te bieden hebt.
Wil je ontdekken hoe je deze inzichten kunt vertalen naar blijvende verandering in je werk en leven? In Coachen naar de kern: de magie van transformatie neem ik je mee in het proces van innerlijke groei, zodat je kunt floreren als mens, als professional en als onderdeel van een grotere beweging in betekenisvol ondernemen.
Boeken en bronnen
Meer weten? Klik op de onderstaande links:
Bestel het Handboek Betekenisvol ondernemen hier: Handboek betekenisvol ondernemen – het gat in de maatschappij
Coachen naar de kern: de magie van transformatie
Geluk op het werk? Train je gelukscompetenties!
Leidinggeven aan zelforganisatie. Een paradox – over eigenaarschap, leiderschap en teambuilding
Handboek teamcoaching en intervisie met de Authentieke Dialoog
